เหตุผลดี ๆ ชวนมาหัดเล่นดนตรีกันเถอะ

สำหรับผู้ที่มีดนตรีในหัวใจแล้ว ทักษะจะมากจะน้อย ก็สามารถฝึกฝนการเล่นดนตรีได้ทั้งนั้น เพราะการเล่นดนตรีอะไรซักอย่างให้เป็นแล้ว จะเป็นความสามารถพิเศษที่ติดตัวไป นอกจากนี้ในขณะที่เราเรียนดนตรี เสียงเพลงก็จะช่วยกระตุ้นสมอง ให้เกิดความตื่นตัว มีสมาธิ อาจส่งผลดีทางอ้อมกับการเรียนหรือการทำงานอีกด้วย แต่หากใครที่ยังลังเล ไม่รู้ว่าเล่นดนตรีเป็นแล้วจะดีกับชีวิตยังไง อยากให้ลองมาอ่านข้อดีของการหัดเล่นดนตรี ดังนี้จ้า

หัดเล่นดนตรี เพิ่มสิ่งดี ๆ ในชีวิต

  • เป็นการฝึกทักษะ สร้างสมดุลให้แก่สมอง เพราะสมองส่วนตรรกะของเรานั้น คือสมองซีกซ้าย ซึ่งคนส่วนใหญ่ที่ไม่ใช่ศิลปินอาชีพ ก็จะใช้ในการเรียน หรือการทำงานอยู่เสมอทุกวัน การหัดเล่นดนตรีจะทำให้เราได้ใช้สมองซีกขวา หรือด้านศิลปะมากขึ้น เป็นการสร้างสมดุลการทำงานของสมอง ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของสมองได้
  • เพิ่มความคิดสร้างสรรค์ เมื่อได้ใช้สมองซีกขวามากขึ้นแล้ว การคิดสร้างสรรค์ก็จะตามมา เกิดความคิดในสิ่งที่แตกต่างจากคนอื่น ซึ่งในยุคนี้แล้ว การคิดแตกต่างอย่างสร้างสรรค์ เป็นปัจจัยหนึ่งที่จะนำพาชีวิตไปสู่ความสำเร็จได้อย่างไม่ยากเย็นนัก
  • ปรับตัวเข้ากับผู้อื่นได้มากขึ้น เพราะดนตรีก็คือวัฒนธรรมของคนทั่วโลก สร้างความคิดเชิงบวกได้มาก และถือเป็นภาษาสากลในการสื่อสารอารมณ์ ในการหัดเล่นดนตรี ก็จะได้มีการฝึกทำความเข้าใจอารมณ์เพลง ซึ่งตรงนี้แหละที่จะทำให้เรามีความเข้าอกเข้าใจเพื่อนมนุษย์ได้มากขึ้น
  • สามารถทำงานแบบทีมเวิร์คได้ดีขึ้น เมื่อเราหัดเล่นดนตรีเองได้ระยะหนึ่งแล้ว การร่วมเล่นเป็นวงกับเพื่อนฝูง นอกจากจะเพิ่มความสนุกสนานให้ชีวิตแล้ว ยังเป็นการฝึกทักษะของการทำงานเป็นทีม เพราะในการเล่นเป็นวง เราต้องคอยฟังคนอื่นอยู่เสมอ เพื่อให้ผลออกมาเป็นเสียงดนตรีที่สอดประสานกันอย่างลงตัว ซึ่งในส่วนนี้ก็สามารถเอามาประยุกต์ใช้กับการทำงานได้เป็นอย่างดี

อยากเล่นดนตรี ทำไงดี?

สำหรับคนที่ไม่มีประสบการณ์เลย ก็คงต้องลองเดินเข้าไปในโรงเรียนดนตรีซักแห่ง เพื่อดูว่าเปิดสอนอะไร ตรงกับที่เราอยากเรียนหรือไม่ หรือจะลองซื้อเครื่องดนตรีมาหัดเล่นเองก็ย่อมทำได้ เพราะในยุคที่มีอินเตอร์เน็ต การฝึกเล่นดนตรีแบบออนไลน์นั้นทำได้ไม่ยากเลย แถมอาจจะสะดวกกับชีวิตมากกว่าการเดินทางไปเรียน แต่ไม่ว่าจะเรียนแบบไหน ก็ต้องอาศัยความขยันหมั่นฝึกฝน และไม่ท้อถอย เล่นได้บ้างไม่ได้บ้าง ก็อย่างเพิ่งถอดใจ เพราะถ้าวันไหนที่เล่นเป็นแล้วก็จะทำให้เราเกิดความภาคภูมิในตัวเอง และสามารถสนุกกับกิจกรรมยามว่างใหม่ ได้อย่างไม่จำกัด

เบื่อ เศร้า เหงา เซ็ง ให้เสียงเพลงเป็นเพื่อน

เคยรู้สึกไหมว่า ในขณะที่เราเกิดความรู้สึกอะไรในทางลบขึ้นมา การได้ฟังเพลงจะช่วยให้ความรู้สึกนั้นบรรเทาลงได้ บางเพลงก็อาจมีเนื้อหาช่วยปลอบใจ หรือทำให้เกิดมุมมองใหม่ ๆ ขึ้นมาได้ นั่นเป็นเพราะว่าเพลง ก็คือการสื่อสารอารมณ์ถึงคนฟัง เราจึงสามารถรับรู้และรู้สึกมีอารมณ์ร่วมได้อย่างไม่ยากเย็นนัก การใช้เสียงเพลงเพื่อคลายความเศร้านั้น เป็นเรื่องที่ทุกคนคงคุ้นเคยกันดี ไม่ว่าจะฟังเพลงแบบไหน แนวไหน เนื้อหาแบบไหนก็สามารถช่วยคลายความเศร้า เหงา เซ็ง ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันได้ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราจึงมักจะฟังเพลงเป็นประจำ ไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์ใด ๆ ในชีวิต

เพลงตอบสนองอารมณ์

หลายคนคงเคยได้ยิน หรือาจเคยประสบพบเจอกับตัวเองว่า เมื่อเรารู้สึกเศร้า แทนที่จะอยากฟังเพลงที่สดใด ๆ แต่กลับยังอยากฟังเพลงเศร้าอยู่ เช่น คนอกหัก ก็อยากฟังเพลงอกหัก เรื่องนี้หลายคนอาจมองว่าเป็นการตอกย้ำให้เศร้าเข้าไปอีก แล้วแบบนี้เมื่อไหร่จะหาย แต่อันที่จริง การฟังเพลงเศร้าในช่วงที่เศร้าก็มีประโยชน์ นั่นคือ เมื่อเพลงเป็นการสื่อสารอารมณ์ ในขณะที่เราเศร้าแล้วรู้สึกว่าทั้งโลกไม่เข้าใจนั้น เพลงหนึ่งเพลงที่สามารถแทนอารมณ์เราได้ หรือเขียนขึ้นมาราวกับว่ามาจากชีวิตเรา ก็จะให้ความรู้สึกว่าอย่างน้อยก็มีเสียงเพลงนี่แหละที่เข้าใจความเศร้า และอยู่เป็นเพื่อนเรายามที่รู้สึกว่าไม่มีใคร ทั้งที่จริง ๆ ก็มีอยู่รอบตัวเต็มไปหมด และยังช่วยปลดปล่อยความเศร้าที่ยังคงคั่งค้างอยู่ในใจให้ระบายออกมาได้มากกว่าการฝืนฟังเพลงที่มองโลกในแง่ดี

เพลงช่วยเปลี่ยนความคิด

เมื่อผ่านช่วงระบายความเศร้าไป สมองพร้อมที่จะรับสิ่งใหม่ ๆ และเปิดใจรับฟังความคิดเห็นคนอื่นบ้างแล้ว ช่วงนี้เราจะเริ่มคุยกับคนอื่นได้มากขึ้น และเมื่อได้ฟังเพลงที่มีเนื้อหาให้ข้อคิด แบบเข้าใจชีวิต ก็อาจทำให้เราเปลี่ยนมุมมองความคิด ย้อนกลับไปพิจารณาเหตุการณ์ที่ผ่านมาอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งช่วงนี้ความเป็นเหตุเป็นผลจะเริ่มทำงานมากกว่าอารมณ์ ความต้องการการตอบสนองทางอารมณ์จากเพลงเศร้าจึงลดลง กลายเป็นระยะที่เสียงเพลงจะสามารถส่งเสริมให้เกิดความรู้สึกเชิงบวกได้ง่ายขึ้น

เพลงสร้างความครื้นเครง

เมื่อได้ผ่านช่วงทำความเข้าใจชีวิตไปแล้ว สภาพจิตใจกลับมาหายดีเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ ช่วงนี้เป็นช่วงที่ไม่ว่าจะฟังเพลงเศร้าซักกี่เพลงก็ไม่หวั่นไหว สามารถฟังเพลงสนุกสนานได้อย่างเต็มที่ ซึ่งเพลงที่ฟังหากมีความไพเราะ และมีเนื้อหาทางบวกที่ดี ก็จะช่วยให้เรารู้สึกว่า ชีวิตนี้ของเรานี้ช่างโชคดี ไม่เกิดอาการโทษตัวเองเหมือนช่วงที่เศร้าอีกต่อไป การจะก้าวข้ามผ่านความเศร้าเสียใจในแต่ละครั้งนั้น นอกจากให้เวลาช่วยเยียวยาแล้ว เสียงเพลงก็มีส่วนช่วยรักษาจิตใจของเราได้ไม่แพ้กัน

เสียงดนตรี กับการเยียวยาจิตใจและร่างกาย

ทุกวันนี้ ในการดำเนินชีวิต หลายคนต้องเผชิญกับความเครียดสะสม จากภาระความรับผิดชอบในหน้าที่การงาน และการดูแลครอบครัว จึงต้องหาวิธีผ่อนคลายสมองและจิตใจกันบ้าง ซึ่งการฟังเพลงก็เป็นวิธีง่าย ๆ ที่จะช่วยจัดการความเครียด พักผ่อนสมอง ได้รับความเพลิดเพลิน แต่นอกจากความบันเทิงที่จะได้รับแล้ว เสียงเพลงก็ยังมีผลดีต่อสมองและจิตใจมากกว่าที่คาดคิด หลายคนคงเคยได้ยินเกี่ยวกับ “ดนตรีบำบัด” หรือ Music therapy มาบ้างแล้ว ดนตรีบำบัดนั้น เป็นการใช้กิจกรรมทางดนตรี ไม่ว่าจะเป็นฟังเพลง ร้องเพลง แต่งเพลง เพื่อฟื้นฟูร่างกายและจิตใจ อารมณ์ และสติของผู้ป่วย ซึ่งส่วนใหญ่การใช้ดนตรีบำบัดจะใช้ในโรงพยาบาล สถานบำบัด ศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพ ฯลฯ เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อร่างกายและจิตใจ โดยจะช่วยลดความกังวล สร้างแรงจูงใจ ผ่อนคลายอารมณ์ และช่วยให้เกิดสมาธิได้

ดนตรีบำบัด กับภาวะทางจิต

สำหรับผู้ที่มีอาการป่วยด้วยภาวะทางจิตใจ ไม่ว่าจะเป็นภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล ซึ่งรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันนั้น การฟังดนตรีจะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายตื่นตัว ตอบสนองต่อเสียงเพลง ทำให้ผู้ป่วยจัดการกับภาวะทางจิตใจได้ดีขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นตามมา ส่วนผู้ป่วยที่ไม่ได้มีอาการทางจิต แต่มีความเครียด และกังวลจากอาการป่วยที่ตัวเองกำลังเผชิญ รวมถึงวิตกไปถึงการเข้ารับการรักษา เช่น ต้องเข้ารับการผ่าตัด การฟังดนตรี ก็จะช่วยทำให้เกิดความผ่อนคลาย ลดความเครียด และความวิตกกังวลของผู้ป่วยลงได้

ดนตรีบำบัด กับภาวะทางสมอง

ปัจจุบัน มีการคาดการณ์ว่าดนตรีอาจมีผลดีต่อสมอง โดยในผู้ป่วยที่ประสบกับภาวะสมองเสื่อม ดนตรีบำบัดอาจช่วยลดพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ลงได้ เช่น พฤติกรรมก้าวร้าว กระวนกระวาย อารมณ์แปรปรวน ทำให้ทำกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันได้ดีขึ้น ส่วนในเด็กที่มีความผิดปกติทางพัฒนาการ เช่น ออทิสติก สมาธิสั้น เรียนรู้ช้า การใช้ดนตรีจะช่วยกระตุ้นทักษะการสื่อสารของเด็ก ทั้งการพูด การแสดงออกทางกาย รวมไปถึงช่วยกระตุ้นการเรียนรู้ของเด็กได้

ความเชื่อ กับความจริง

ในความพยายามหาข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ที่ผ่านมา เกี่ยวกับการใช้ดนตรีบำบัดในการบรรเทาอาการเจ็บป่วย ไม่ว่าจะเป็นทางกาย หรือทางจิตใจ ผลการทดลองจากหลาย ๆ แห่งที่ออกมายังคงมีความขัดแย้งกัน และยังไม่ได้รับการยืนยันอย่างชัดเจนว่าดนตรีบำบัดมีประโยชน์ต่อการรักษาอาการเจ็บป่วย แต่ถึงกระนั้น ดนตรีบำบัดก็ยังคงเป็นหนึ่งในทางเลือกที่สามารถช่วยส่งเสริมการรักษาเยียวยาของผู้ป่วยได้ และยังคงได้รับความสนใจนำมาศึกษาค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์เพิ่มเติมเสมอ ซึ่งในอนาคต หากมีวิทยาการทางการแพทย์ที่ก้าวหน้ามากขึ้น ก็อาจมีงานวิจัยที่สามารถยืนยันประสิทธิผลของดนตรีบำบัดได้อย่างชัดเจน และการใช้ดนตรีบำบัดก็อาจมีการนำมาใช้แพร่หลายมากขึ้น

ทำไม เมื่อฟังเพลงนั้นทีไร ภาพความทรงจำก็ไหลกลับมา?

เพลงบางเพลง เมื่อฟังแล้วจะทำให้เราย้อนเวลาไปนึกถึงเหตุการณ์ที่ผ่านมาได้ โดยที่ก่อนหน้าที่จะได้ยินเพลงก็ไม่ได้นึกถึงเรื่องนี้มาก่อนแต่อย่างใด ราวกับว่าเพลง ๆ นั้นเป็นกุญแจเปิดกล่องความทรงจำที่เราอุตส่าห์ปิดล็อกเก็บไว้อย่างดี เพราะฉะนั้น เพลงกับความทรงจำของคนเราจึงมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันอย่างแน่นอน

เพลง และ การจดจำ

ขณะที่เราฟังเพลง เสียงเพลงจะกระตุ้นให้สมองทำงานได้ดีขึ้น การจดจำจึงดีขึ้น ดังนั้นเมื่อมีเหตุการณ์อะไรเกิดขึ้นระหว่างที่เราฟังเพลงนั้น เราก็จะสามารถจดจำภาพเหล่านั้น ความรู้สึก ณ ช่วงเวลานั้นได้อย่างชัดเจน ยิ่งถ้าเป็นเหตุการณ์ดี ๆ ที่ทำให้เรามีความสุขมาก ๆ สารเคมีในสมอง เช่น เอนดอร์ฟิน หลั่งออกมามาก ก็จะยิ่งเป็นการย้ำให้ความทรงจำนั้น ๆ ฝังลึกมากยิ่งขึ้น นี่จึงเป็นสาเหตุที่ทำไมเวลาใครซักคนเลิกกับแฟนแล้ว ยังคิดถึงช่วงเวลาดี ๆ ที่เคยมีร่วมกัน แม้เหตุการณ์นั้นจะเกิดขึ้นมานานแล้วก็ตาม ยิ่งเมื่อได้ฟังเพลงที่เคยฟังด้วยกัน น้ำตามันก็พาลจะไหลออกมาให้ได้สิน่า

การทดลองด้านจิตวิทยา

สิ่งที่น่าสนใจคือ ได้มีผู้ทำการทดลองเกี่ยวกับเรื่องเพลงและความทรงจำนี้ไว้ โดยในปี 1992 ที่ Pensylvania State University ได้มีการทดลองตั้งโจทย์คำถามให้นักศึกษา จำนวน 73 คน ซึ่งโจทย์ก็คือ “มีเพลงไหนรึเปล่าที่ทำให้เขาหวนนึกถึงอดีตของตัวเองในช่วงเวลาหนึ่งได้ชัดเจน?’ ผลการสำรวจพบว่ามีเพียง 3 คนเท่านั้น ที่นึกเพลงไม่ออกเลย ส่วนคนอื่น ๆ ล้วนมีเพลงในความทรงจำทั้งหมด โดยมีถึง 64% ที่จะหวนนึกถึงความรักความสัมพันธ์ในอดีตและปัจจุบัน ทั้งกับคนรักและเพื่อนสนิท ที่เหลือก็จะเป็นเหตุการณ์อื่น ๆ อย่างเช่น การท่องเที่ยว ความทรงจำวัยเด็ก ภาพยนตร์ หรือคอนเสิร์ต ซึ่งเหตุการณ์ที่มีการย้อนนึกถึง ล้วนมีความเกี่ยวข้องกับอารมณ์ทั้งสิ้น

อันที่จริง มีนักวิจัยที่อธิบายว่าสมองส่วนที่ตอบสนองต่อเสียงเพลง วิวัฒนาการมาก่อนสมองส่วนที่เชื่อมโยงกับการเรียนรู้ด้านภาษา หลายคนเชื่อว่าเสียงเพลงและดนตรีที่เกิดขึ้นมีเพื่อช่วยดึงข้อมูลบางอย่างออกจากความทรงจำ เช่นในวรรณกรรมสำคัญอย่างมหากาพย์โอดิสซี และอีเลียต ล้วนถูกถ่ายทอดผ่านบทกวีที่มีสัมผัสสระและอักษร ประกอบจังหวะและทำนอง เพื่อให้การถ่ายทอดแม่นยำ

เพลงช่วยฟื้นฟูความทรงจำ

เมื่อมีการค้นพบเพลงช่วยเก็บความทรงจำของเราไว้ได้ จึงมีผู้ที่นำคุณสมบัตินี้มาใช้ประโยชน์ในผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมที่มีอาการหลงลืม ซึ่งการเปิดเพลงให้ผู้ป่วยฟังบ่อย ๆ จะช่วยกระตุ้นการทำงานของเซลล์ประสาทในสมองได้เป็นอย่างดี อย่างน้อย ถึงแม้ว่าจะยังไม่สามารถจดจำเหตุการณ์ในอดีตได้ แต่เริ่มจดจำเนื้อร้องและทำนองเพลงได้ ก็นับว่าเป็นสัญญาณที่ดี เพราะเสียงเพลงนั้นประกอบด้วยจังหวะ เนื้อร้องมีการสัมผัสอักษร และทำนองไพเราะ จึงกระตุ้นให้สมองส่วนที่เรียบเรียงความทรงจำ นั่นคือฮิปโปแคมปัสทำงานได้ดีขึ้น

ดังนั้นเสียงเพลง จึงช่วยฟื้นฟูความทรงจำได้เป็นอย่างดี เมื่อรู้อย่างนี้ อยากสมองดี นอกจากกินปลาแล้ว ก็คงต้องฟังเพลงบ่อย ๆ ด้วยแล้วล่ะ