วิวัฒนาการของธุรกิจเพลงไทยสู่ยุคดิจิตอล

จากเดิมที่นักร้องและนักแต่งเพลงต้องมีสังกัดอยู่ในค่ายเพลงชื่อดังและยักษ์ใหญ่ของประเทศจริงๆ จึงจะทำให้เพลงที่ออกมาได้รับการยอมรับ เนื่องด้วยต้นสังกัดมีงบประมาณที่จะสนับสนุนในทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นการโปรโมทเพลงตามสื่อต่างๆ อาทิเช่น สื่อวิทยุ รายการโทรทัศน์ของค่ายเพลงเพื่อใช้เป็นสื่อในการโปรโมทตัวนักร้องพร้อมทั้งผลงาน ตามมาด้วยการออกรายการคอนเสิร์ตซึ่งวัยรุ่นในสมัยนั้นต้องไม่พลาดการติดตามไปดูการแสดงของศิลปินที่ตนเองชื่นชอบ ที่ไม่ว่าจะเป็นค่ายเพลงลูกกรุง เพลงลูกทุ่ง เพลงป๊อบ หรือเพลงร็อค ล้วนแต่ใช้โมเดลเดียวกันในการโปรโมทศิลปินนักร้องของตนให้เป็นที่รู้จักเพื่อเพิ่มยอดขายเพลงในรูปแบบของเทป คาสเซต ซึ่งนักร้องดังที่มีเพลงติดหู สามารถทำยอดขายได้เป็นจำนวนถึงล้านตลับ ถือว่ายุคนั้นเป็นยุครุ่งเรืองของวงการเพลง และสร้างนักร้องรวมทั้งนักแต่งเพลงที่มีชื่อเสียงโด่งดังขึ้นมาให้วงการเพลงไทยได้อย่างมากมาย โดยเฉพาะแนวเพลงร็อคและอัลเทอร์เนทีฟที่โด่งดังอย่างสูงสุดในยุคนั้น

ตามมาด้วยยุคของแผ่นซีดีที่ดูเหมือนว่าเป็นยุคที่วงการเพลงประสบกับปัญหาหนักเนื่องด้วยไฟล์ Mp3 และแผ่นผี ซีดีเถื่อนที่มีการแพร่ระบาดอย่างหนักทำให้ธุรกิจเพลงประสบปัญหาเรื่องรายได้จากการจำหน่ายเพลง จนต้องเปลี่ยนรูปแบบมาเป็นการออกผลงานมาในลักษณะที่เรียกว่าซิงเกิ้ล คือการปล่อยเพลงของศิลปินออกมาทีละเพลงแทนเพื่อไม่ให้ผลงานที่ออกมาเป็นอัลบั้มถูกนำไปรวบรวมเป็นแผ่นซีดีเถื่อนเพื่อวางจำหน่าย ยิ่งกว่านั้นด้วยเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าอย่างรวดเร็วผู้ฟังเพลงยังสามารถดาวน์โหลดไฟล์เพลงได้อย่างง่ายดายตามหน้าเวปไซต์ออนไลน์ที่เกิดขึ้นมากมายราวกับดอกเห็ด ทำให้ยุคนั้นเป็นยุคที่ธุรกิจเพลงเจ็บหนักมีผลกระทบตั้งแต่ศิลปิน นักร้อง รวมไปถึงนักแต่งเพลงก็ไม่เว้น ทำให้บรรดาค่ายเพลงต้องเปลี่ยนรูปแบบของการหารายได้มาเป็นการจัดแสดงคอนเสิร์ตแทนการจำหน่ายเพลงที่ทำยอดขายได้น้อยมาก การเกิดขึ้นของไฟล์เพลงในยุคนี้เองที่เป็นจุดเริ่มต้นของวงการเพลงในยุคดิจิตอล

การเปลี่ยนแปลงของยุคดิจิตอลนั้น นอกจากรูปแบบของเพลงที่เปลี่ยนไปด้วยพฤติกรรมของคนฟังเพลงที่เปลี่ยนจากอุปกรณ์แบบอนาล็อคมาเป็นแบบดิจิตอลแทนด้วยการฟังเพลงจากคอมพิวเตอร์แทนอุปกรณ์อย่างวิทยุเทปหรือซาวด์อเบาท์ มาเป็นการเปิดลำโพงผ่านโปรแกรม พร้อมกับการเกิดขึ้นของสื่อออนไลน์หลากหลายรูปแบบโดยเฉพาะการกำเนิดและเข้ามาของ Apple พร้อมกับอุปกรณ์ฟังเพลงที่ได้รับความนิยมและคอเพลงรวมถึงนักร้อง นักแต่งเพลงต้องมีเป็นเจ้าของคือ iPod ที่มาพร้อมกับโปรแกรมที่ใช้ดาวน์โหลดเพลงอย่าง iTunes ที่ทำให้วงการเพลงเข้าสู่การซื้อขายเพลงในระบบดิจิตอลอย่างเต็มรูปแบบ โดยเฉพาะเพลงสากลที่ได้รับความนิยมในการซื้อขายผ่านช่องทาง iTunes เป็นจำนวนมาก พร้อมกับการเกิดขึ้นของศิลปินและค่ายเพลงน้องใหม่อย่างมากมาย ทั้งที่มีสังกัดและไม่มีสังกัด รวมทั้งแนวเพลงอินดี้ที่ถือกำเนิดขึ้นพร้อมกับยุคดิจิตอล เนื่องจากผู้แต่งเพลง และนักร้องไม่จำเป็นต้องใช้ต้นทุนสูงในการเผยแพร่ผลงาน แต่คุณภาพของเพลงที่ติดหูผู้ฟัง และได้รับความนิยม เป็นตัวชี้วัดที่แท้จริงในการผลิตผลงานออกมา อีกทั้งศิลปินและนักแต่งเพลงที่มีชื่อเสียงหลายคนต่างเดินออกมาจากต้นสังกัดยักษ์ใหญ่สู่ความเป็นอิสระ เนื่องจากความเสรีในการสร้างผลงานมีมากกว่าการถูกจำกัดและกำหนดไปด้วยการตลาดเพื่อการหารายได้เป็นหลัก ในวงการเพลงยุคดิจิตอลนั้น เพลงบางเพลงที่ติดหูหรือเปิดบ่อยๆ ตามคลื่นวิทยุโดยผู้ฟังแทบจะไม่รู้ชื่อศิลปิน หรือไม่รู้จักค่ายเพลงของเขาเหล่านั้นเลย เนื่องด้วยผู้ฟังสนใจแต่ความไพเราะและเนื้อหาของเพลงที่โดนใจเสียมากกว่า อีกเทคโนโลยีหนึ่งที่มาพร้อมกับวงการเพลงในยุคดิจิตอลที่จะไม่กล่าวถึงเสียไม่ได้ก็คือการฟังเพลงแบบสตรีมมิ่ง (Streaming) ที่ผู้ฟังสามารถฟังออนไลน์ได้ในทุกที่ทุกเวลาที่มีสัญญาณอินเตอร์เน็ตโดยเฉพาะการฟังเพลงผ่านโทรศัพท์มือถือ ส่วนการดาวน์โหลดนั้นธุรกิจเพลงในยุคดิจิตอลมักจะมีโมเดลเดียวกันคือการจ่ายเงินเป็นค่าสมาชิกกับเวปไซต์หรือแอพพลิเคชั่นแล้วผู้ฟังจะสามารถดาวน์โหลดเพลงเหล่านั้นเก็บไว้ฟังได้โดยเจ้าของเวปหรือแอพมีการแบ่งส่วนแบ่งรายได้ให้กับศิลปิน นักแต่งเพลง หรือค่ายเพลงอีกต่อหนึ่ง ซึ่งนับเป็นธุรกิจที่ได้รับความนิยมมากในปัจจุบัน

วิวัฒนาการของเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าขึ้นเรื่อยๆ ส่งผลแก่ทุกวงการไม่เว้นแม่แต่วงการเพลง คงต้องติดตามกันว่าความก้าวหน้าต่อจากยุคดิจิตอลของเพลงไทยคืออะไร แต่สิ่งหนึ่งที่กำลังเป็นกระแสที่เริ่มจะเห็นกันแล้วในตอนนี้คือการถ่ายทอดสดลักษณะ Live concert ของนักร้องและวงดนตรีที่กำลังเป็นที่นิยมของแฟนเพลงจำนวนไม่น้อย ที่ไม่แน่ว่าในอนาคตอาจจะเป็นโมเดลธุรกิจของเพลงรูปแบบใหม่ด้วยการซื้อตั๋วชมคอนเสิร์ตแบบออนไลน์ก็เป็นได้

เสียงเพลง เปรียบเสมือนนันทนาการสุดล้ำค่า ที่คอยบรรเลงให้โลกกลมๆใบนี้ดูสดใสและน่าอยู่เหมือนสรวงสวรรค์

พระราชนิพนธ์แปล ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ โดยมีต้นฉบับจาก วิลเลี่ยม เช็คสเปียร์ ซึ่งเนื้อหาก็เกี่ยวกับคนที่ไม่มีความสุขในการฟังเสียงดนตรี นั่นเพราะเขาเหล่านั้นมีแต่ความคิดที่เลวร้ายอยู่ในจิตใจ ฉะนั้นหากเรามีความสุขในการฟังเพลงแล้ว แสดงว่าเราเป็นปกติชน เสียงเพลง นอกจากจะสร้างความสุข ยังสามารถใส่ความดีงามลงไปในเนื้อเพลง เพื่อเป็นการปลูกฝังจากรุ่นนึงไปสู่อีกรุ่นนึงได้สามารถสร้างสังคมที่ดีงามให้กับลูกหลาน แล้วยังสามารถถ่ายทอดขนบธรรมเนียมที่ดีงามของแต่ละพื้นที่สืบต่อกันไปไม่มีที่สิ้นสุด อย่างเพลงชาติ ที่เรายืนตรงเพื่อร้องกันอยู่ทุกวันถือว่าเป็นความยิ่งใหญ่และภาคภูมิใจของคนไทย ไม่ได้ร้องเพื่อหน้าที่แต่ร้องด้วยความสำนึกรักในความเป็นคนไทย ร้องเมื่อไหร่กระตุ้นความรักชาติได้อย่างน่าอัศจรรย์ใจ เสียงเพลงจึงถือว่ามีบทบาทสำคัญที่สามารถใช้เป็นเครื่องมือในการแสดงความรู้สึกต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น การแสดงความยินดี ชื่นชม หรือแสดงความจงรักภักดี ถือว่ามีมายาวนานในประวัติศาสตร์ ยิ่งด้านคุณค่าทางจิตใจ ถือว่า เสียงเพลง มีความสำคัญมาก สามารถเยียวยาหรือบำบัดรักษาอาการป่วยทางจิตใจของมนุษย์ โรคบางโรคป่วยที่ใจจึงเป็นเรื่องละเอียดอ่อน เสียงดนตรีถือเป็นความผ่อนคลาย จึงช่วยบรรเทารักษาโรคป่วยทางใจให้ดีขึ้นได้ คนเรามักเลือกฟังเพลงตามที่ตัวเองนิยมชมชอบ ไม่ว่าจะเป็น เพลงสากล เพลงรัก เพลงลูกทุ่ง หรือแม้กระทั่งเพลงร็อค เพลงเหล่านี้ก็บ่งบอกถึงลักษณะนิสัยของแต่ละคนได้เช่นกัน คนใจเย็นก็ชอบแนวคลาสสิค คนใจร้อนหน่อยก็ชอบเพลงในจังหวะเร็วๆ หรือออกแนวร็อค

แต่บางทีก็ขึ้นอยู่กับอารมณ์ของแต่ละคน ณ ห่วงเวลานั้นด้วย จากคนชอบฟังเพลงร็อคๆ พอเจอสถานการณ์อกหักรักคุด ก็อาจจะเปลี่ยนแนวมาชอบเพลงทำนองเศร้าเคล้าน้ำตาได้เช่นกัน เพราะเสียงเพลง คือการถ่ายทอดอารมณ์ของผู้ฟัง ปัจจุบันบทเพลงก็แบ่งออกเป็นหลายประเภท ร้องเดี่ยว ร้องคู่ หรือร้องประสานเสียง ต่างสร้างสรรค์ออกมาเพื่อเป็นทางเลือกให้กับผู้ฟัง เนื้อเพลงและท่วงทำนองก็ต่างดัดแปลงเพื่อให้เข้ากับยุคสมัย เสียงประกอบในดนตรีก็แปลกหูและถูกใจกันมากขึ้นจากเทคนิคของเครื่องดนตรีไฟฟ้า ถือว่าเสียงดนตรีมีพัฒนาการที่ดีขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง สำหรับประโยชน์ของเสียงเพลง นอกจากให้ความบันเทิงแล้ว นักวิทยาศาสตร์ยังพบว่า ช่วยให้สมองมีประสิทธิภาพในการทำงานได้ยาวนานขึ้น ในกลุ่มของคุณแม่ที่ตั้งครรภ์ต่างให้ลูกน้อยฟังเพลงตั้งแต่อยู่ในท้อง เพื่อช่วยกระตุ้นพัฒนาการของเด็ก แถมยังช่วยผ่อนคลายความเครียดทำให้อารมณ์ดีอีกด้วย และทางโรงพยาบาลเพื่อการวิจัยเด็กเซนต์จูด(ST. Jude Children’s Research Hospital) ยังเผยผลการวิจัยทดลองด้วยว่า เสียงดนตรี มีแนวโน้มควบคุมการขยายตัวของโรคมะเร็งในช่วงวัยเด็กสู่ผู้ใหญ่ได้เป็นอย่างดี ถือว่าเป็นการค้นพบคุณประโยชน์ของเสียงดนตรีที่มีผลต่อสุขภาพชิ้นโบว์แดง บางครั้งความสุขของคนเราไม่ได้ขึ้นอยู่กับวัตถุหรือสิ่งของล้ำค่า ราคาแพง แต่อาจจะเป็นแค่ เสียงเพลง เบาๆเพื่อทำให้เราผ่อนคลายความตึงเครียดจากภาระหน้าที่ต่างๆ หรือบทเพลงที่ปลอบโยนให้กำลังใจในยามที่รู้สึกท้อแท้และหาทางออกไม่เจอ จิตใจคนเราค่อนข้างอ่อนไหว บางครั้งแค่เนื้อเพลงประโยคสั้นๆ ก็สามารถเปลี่ยนชีวิตของคนๆนึงไปตลอดกาล โปรดอย่ามองบทเพลงหรือเสียงดนตรีเป็นเรื่องไร้สาระ เพราะสำหรับคนที่บาดเจ็บทางจิตใจแล้ว ถือว่าช่วยเยียวยาและบรรเทาอาการได้ดี อย่ามองคนที่ให้ความสนใจเสียงเพลงหรือเสียงดนตรีเป็นคนไม่มีแก่นสาร เพราะความรู้สึกและจินตนาการของแต่ละคนต่างกัน

เราควรมองและให้เกียรติในความชื่นชอบของแต่ละคน เพราะตราบใดที่ เสียงเพลง ของเขาไม่ได้สร้างความเดือนร้อนให้กับตัวคุณเอง ในส่วนที่เราไม่ควรมองข้ามคือ สิ่งที่มากเกินไปมักสร้างปัญหาตามมาได้เสมอ อย่างการฟังเพลงเสียงดังเกินไปก็อาจทำให้คุณหูหนวก และมีปัญหาในการได้ยินเสียงในอนาคตได้เช่นกัน เพราะฉะนั้น เสียงเพลง ทำให้คุณมีความสุข แต่คุณควรให้มันพอดีกับชีวิตและร่างกายของคุณด้วยเช่นกัน