ลูกทุ่งเพลงไทย ยุคสมัยของเพลงลูกทุ่ง

“เพลงลูกทุ่ง” เป็นแนวเพลงประเภทหนึ่งซึ่งมีอยู่ในประเทศไทย จะมีลักษณะเป็นเพลงที่บอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิตไปจนถึงวัฒนธรรมของภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ มีลักษณะที่เข้าใจง่าย ร้องตามง่าย สามารถเป็นที่จดจำได้ง่ายด้วยเนื้อร้องและทำนอง แต่จะมีความยากอยู่ที่การต้องร้องให้อักขระภาษาชัดเจนและต้องมีลูกเอื้อน
มีการบันทึกไว้โดยขุนวิจิตรมาตราว่ากำเนิดของเพลงที่เรียกว่าลูกทุ่งนั้นอยู่ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นช่วงศิลปะดนตรีกาลเข้าสู่ภาวะการฟื้นตัวจากสงคราม โดยแรกเริ่มมักเป็นการนำการแสดงพื้นบ้านจำพวกแหล่ ลำตัด ลิเก ฯลฯ มาดัดแปลงด้วยการใส่ทำนองแบบสากลลงไปจนเป็นลักษณะของเพลงประเภทใหม่ที่คนไทยไม่เคยฟังมาก่อน โดยคำว่า “ลูกทุ่ง” นี้มีขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ.2481 (ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2) จากภาพยนตร์เพลงชื่อเรื่องเดียวกันคือ ลูกทุ่ง และเชื่อกันว่ามีแม่บทของเพลงลูกทุ่งเพลงแรกคือเพลง ขวัญของเรียม เมื่อปี พ.ศ.2482 ด้วยว่ามีลักษณะความเป็นเพลงลูกทุ่งดังที่นิยามกันขึ้นมาภายหลัง
ในส่วนของคำว่า “เพลงลูกทุ่ง” นั้นได้ถูกคิดค้นขึ้นโดย อาจารย์จำนง รังสิกุล เพื่อใช้เป็นชื่อรายการเพลงออกอากาศทางโทรทัศน์เมื่อปี พ.ศ.2507 จากนั้นเป็นต้นมาจึงเป็นการก้าวเข้าสู่ยุคทองของวงการเพลงลูกทุ่งเลยก็ว่าได้ โดยยุคสมัยของเพลงลูกทุ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 7 ยุค ดังนี้
1. ยุคต้น – เป็นยุคบุกเบิกเพลงลูกทุ่ง เนื้องเพลงมักมีการกล่าวถึงธรรมชาติ วิถีชีวิต ศาสนา ประเพณี ด้วยว่าเป็นช่วงของสงครามและการฟื้นฟูศิลปะการร้องรำทำให้ได้ชื่อว่าเป็นจุดเริ่มต้นของวงการเพลงลูกทุ่ง ช่วงนี้จะอยู่ระหว่างปี พ.ศ.2481-2507 จนถึงช่วงก่อนมีรายการ “เพลงลูกทุ่ง” นั่นเอง
2. ยุคทองของเพลงลูกทุ่ง – เพราะมีรายการโทรทัศน์อย่างรายการ “เพลงลูกทุ่ง” นี่เองที่ส่งผลให้เกิดกระแสความนิยมในเพลงลูกทุ่งอย่างมากมายจนได้ชื่อว่าเป็นยุคที่เพลงลูกทุ่งเฟื่องฟูจนถึงขีดสุด ไม่นับว่าเป็นยุคที่มีการกำเนิดของ “ราชาเพลงลูกทุ่ง” อย่างสรุพล สมบัติเจริญ เกิดขึ้นยิ่งทำให้ผู้คนหลงใหลในมนต์เสน่ห์ของความเป็นลูกทุ่งเข้าไปอีก จนเมื่อสุรพลถูกยิงเสียชีวิตจึงมีกระแสนักร้องเพลงลูกทุ่งใหม่ๆ ขึ้นมาบ้างแทนที่สุรพล แม้จะไม่มีใครได้รับการขนานนามว่าเป็นราชาเพลงลูกทุ่งก็ตาม นอกจากนี้ยังเป็นยุคที่เกิดวงลูกทุ่งมหาวิทยาลัยต่างๆ อีกด้วย ยุคนี้คือระหว่างปี พ.ศ.2507-2513
3. ยุคภาพยนตร์เพลง – อยู่ในช่วงปี พ.ศ.2513-2515 แม้จะเป็นช่วงสั้นๆ แต่ก็เป็นช่วงที่มีการแข่งขันกันระหว่างเพลงลูกทุ่งและเพลงลูกกรุงสูง จึงเกิดเป็นการสร้างภาพยนตร์เพลงขึ้น โดยเรื่องแรกที่ฉายและได้รับความโด่งดังเป็นอย่างมากคือเรื่อง “มนต์รักลูกทุ่ง” และเป็นช่วงที่มีการสร้างภาพยนตร์เพลงออกมามากมายตามกระแสสังคม
4. ยุคเพลงเพื่อชีวิต – เป็นยุคที่เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ทางการเมือง 14 ตุลา 2516 ทำให้วงการเพลงลูกทุ่งมีการปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ด้วยการแต่งเพลงที่เป็นแนวเพื่อชีวิตออกมามากขึ้น โดยมีทั้งแบบสะท้อนความยากจนของผู้คน เสียดสีสังคม วิพากษ์การเมือง ไปจนถึงตลกขบขันเพื่อบรรเทาความเคร่งเครียด ยุคนี้คือช่วงปี พ.ศ.2516-2519
5. ยุคหางเครื่องและคอนเสิร์ต – เป็นยุคที่เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ทางการเมือง 16 ตุลา 2519 ทำให้เพลงเพื่อชีวิตถูกลดบทบาทลงด้วยว่าทางรัฐบาลไม่สนับสนุน ส่งผลให้แนวเพลงลูกทุ่งในยุคนี้กลับมาเป็นแนวความรักเกี้ยวพาราสีดังเดิม โดยเนื้อหาของเพลงยุคนี้จะมีการสะท้อนปัญหาของสังคมจำพวกที่ว่าการอพยพเข้าเมืองกรุงของคนต่างจังหวัด เป็นต้น ซึ่งนอกจากเนื้อหาบางเพลงที่มีความหมายงดงามและซาบซึ่งตรึงใจแล้ว ยังเป็นยุคที่มีการแข่งขันระหว่างวงลูกทุ่งด้วยกันที่สูงมาก มีการประชันกันด้วยหางเครื่อง แสง สี เสียง อลังการตระการตา เป็นที่ชื่นชอบแก่คนยุคนั้นหากก็แลกมาด้วยต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้นเช่นกัน ยุคนี้กินเวลาระหว่างปี พ.ศ.2519-2528
6. ยุคเพลงลูกทุ่งแนวสตริง – อยู๋ในช่วงปี พ.ศ.2528-2535 เป็นยุคที่มีการเข้ามาของแนวเพลงสตริงและแนวร็อคจากต่างประเทศซึ่งมาฉุดเอาความนิยมของเพลงลูกทุ่งไปจนตกฮวบฮาบ วงการเพลงลูกทุ่งจึงต้องมีการปรับเปลี่ยนอีกครั้งด้วยการพัฒนาลีลาการร้องและท่าเต้น รวมไปถึงสีสันที่มีความร้อนแรงเร้าใจขึ้นเป็นการงัดข้อกับเพลงจากต่างประเทศ โดยนักร้องยอดนิยมของยุคนี้คือราชินีเพลงลูกทุ่งคนที่ 2 พุ่มพวง ดวงจันทร์นั่นเอง (ราชินีเพลงลูกทุ่งคนแรกที่ได้รับการยกย่องคือ ผ่องศรี วรนุช) มิหนำซ้ำยุคนี้ยังเป็นยุคที่มีการเกิดขึ้นของมิวสิควีดีโอเพลงลูกทุ่งอีกด้วย ทันสมัยมาก!
7. ยุคปัจจุบัน – คือยุคที่นับตั้งแต่ปี พ.ศ.2536 เป็นต้นมา เป็นยุคที่มีการนำเพลงเก่าๆ มาเรียบเรียงใหม่เพื่อให้มีเพลงลูกทุ่งที่เหมาะกับทั้งวัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ ทว่านี่ก็เป็นยุคที่เกิดการเปลี่ยนแปลงเช่นกันจากการเสียชีวิตของพุ่มพวง ดวงจันทร์ ที่เป็นการเข้าสู่อีกยุคสมัยหนึ่งของเพลงลูกทุ่งที่ยังคงมีการปรับเปลี่ยนให้เข้ากับยุคสมัย ณ ขณะนั้นตลอดเวลา
เพลงลูกทุ่งเป็นเพลงที่มีแง่คิดและการสะท้อนอะไรหลายๆ อย่างอยู่ในนั้น ไม่นับว่าเพลงลูกทุ่งเองก็เป็นหนึ่งในศิลปะวัฒนธรรมที่งดงามและสนุกสนานประเภทหนึ่งของไทย จึงอยากเชิญชวนให้ผู้อ่านลองหันมาฟังเพลงลูกทุ่งไทยกันดูบ้าง…เพราะความเป็นไทยอยู่ใกล้แค่นี้เอง