วิวัฒนาการของธุรกิจเพลงไทยสู่ยุคดิจิตอล

จากเดิมที่นักร้องและนักแต่งเพลงต้องมีสังกัดอยู่ในค่ายเพลงชื่อดังและยักษ์ใหญ่ของประเทศจริงๆ จึงจะทำให้เพลงที่ออกมาได้รับการยอมรับ เนื่องด้วยต้นสังกัดมีงบประมาณที่จะสนับสนุนในทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นการโปรโมทเพลงตามสื่อต่างๆ อาทิเช่น สื่อวิทยุ รายการโทรทัศน์ของค่ายเพลงเพื่อใช้เป็นสื่อในการโปรโมทตัวนักร้องพร้อมทั้งผลงาน ตามมาด้วยการออกรายการคอนเสิร์ตซึ่งวัยรุ่นในสมัยนั้นต้องไม่พลาดการติดตามไปดูการแสดงของศิลปินที่ตนเองชื่นชอบ ที่ไม่ว่าจะเป็นค่ายเพลงลูกกรุง เพลงลูกทุ่ง เพลงป๊อบ หรือเพลงร็อค ล้วนแต่ใช้โมเดลเดียวกันในการโปรโมทศิลปินนักร้องของตนให้เป็นที่รู้จักเพื่อเพิ่มยอดขายเพลงในรูปแบบของเทป คาสเซต ซึ่งนักร้องดังที่มีเพลงติดหู สามารถทำยอดขายได้เป็นจำนวนถึงล้านตลับ ถือว่ายุคนั้นเป็นยุครุ่งเรืองของวงการเพลง และสร้างนักร้องรวมทั้งนักแต่งเพลงที่มีชื่อเสียงโด่งดังขึ้นมาให้วงการเพลงไทยได้อย่างมากมาย โดยเฉพาะแนวเพลงร็อคและอัลเทอร์เนทีฟที่โด่งดังอย่างสูงสุดในยุคนั้น

ตามมาด้วยยุคของแผ่นซีดีที่ดูเหมือนว่าเป็นยุคที่วงการเพลงประสบกับปัญหาหนักเนื่องด้วยไฟล์ Mp3 และแผ่นผี ซีดีเถื่อนที่มีการแพร่ระบาดอย่างหนักทำให้ธุรกิจเพลงประสบปัญหาเรื่องรายได้จากการจำหน่ายเพลง จนต้องเปลี่ยนรูปแบบมาเป็นการออกผลงานมาในลักษณะที่เรียกว่าซิงเกิ้ล คือการปล่อยเพลงของศิลปินออกมาทีละเพลงแทนเพื่อไม่ให้ผลงานที่ออกมาเป็นอัลบั้มถูกนำไปรวบรวมเป็นแผ่นซีดีเถื่อนเพื่อวางจำหน่าย ยิ่งกว่านั้นด้วยเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าอย่างรวดเร็วผู้ฟังเพลงยังสามารถดาวน์โหลดไฟล์เพลงได้อย่างง่ายดายตามหน้าเวปไซต์ออนไลน์ที่เกิดขึ้นมากมายราวกับดอกเห็ด ทำให้ยุคนั้นเป็นยุคที่ธุรกิจเพลงเจ็บหนักมีผลกระทบตั้งแต่ศิลปิน นักร้อง รวมไปถึงนักแต่งเพลงก็ไม่เว้น ทำให้บรรดาค่ายเพลงต้องเปลี่ยนรูปแบบของการหารายได้มาเป็นการจัดแสดงคอนเสิร์ตแทนการจำหน่ายเพลงที่ทำยอดขายได้น้อยมาก การเกิดขึ้นของไฟล์เพลงในยุคนี้เองที่เป็นจุดเริ่มต้นของวงการเพลงในยุคดิจิตอล

การเปลี่ยนแปลงของยุคดิจิตอลนั้น นอกจากรูปแบบของเพลงที่เปลี่ยนไปด้วยพฤติกรรมของคนฟังเพลงที่เปลี่ยนจากอุปกรณ์แบบอนาล็อคมาเป็นแบบดิจิตอลแทนด้วยการฟังเพลงจากคอมพิวเตอร์แทนอุปกรณ์อย่างวิทยุเทปหรือซาวด์อเบาท์ มาเป็นการเปิดลำโพงผ่านโปรแกรม พร้อมกับการเกิดขึ้นของสื่อออนไลน์หลากหลายรูปแบบโดยเฉพาะการกำเนิดและเข้ามาของ Apple พร้อมกับอุปกรณ์ฟังเพลงที่ได้รับความนิยมและคอเพลงรวมถึงนักร้อง นักแต่งเพลงต้องมีเป็นเจ้าของคือ iPod ที่มาพร้อมกับโปรแกรมที่ใช้ดาวน์โหลดเพลงอย่าง iTunes ที่ทำให้วงการเพลงเข้าสู่การซื้อขายเพลงในระบบดิจิตอลอย่างเต็มรูปแบบ โดยเฉพาะเพลงสากลที่ได้รับความนิยมในการซื้อขายผ่านช่องทาง iTunes เป็นจำนวนมาก พร้อมกับการเกิดขึ้นของศิลปินและค่ายเพลงน้องใหม่อย่างมากมาย ทั้งที่มีสังกัดและไม่มีสังกัด รวมทั้งแนวเพลงอินดี้ที่ถือกำเนิดขึ้นพร้อมกับยุคดิจิตอล เนื่องจากผู้แต่งเพลง และนักร้องไม่จำเป็นต้องใช้ต้นทุนสูงในการเผยแพร่ผลงาน แต่คุณภาพของเพลงที่ติดหูผู้ฟัง และได้รับความนิยม เป็นตัวชี้วัดที่แท้จริงในการผลิตผลงานออกมา อีกทั้งศิลปินและนักแต่งเพลงที่มีชื่อเสียงหลายคนต่างเดินออกมาจากต้นสังกัดยักษ์ใหญ่สู่ความเป็นอิสระ เนื่องจากความเสรีในการสร้างผลงานมีมากกว่าการถูกจำกัดและกำหนดไปด้วยการตลาดเพื่อการหารายได้เป็นหลัก ในวงการเพลงยุคดิจิตอลนั้น เพลงบางเพลงที่ติดหูหรือเปิดบ่อยๆ ตามคลื่นวิทยุโดยผู้ฟังแทบจะไม่รู้ชื่อศิลปิน หรือไม่รู้จักค่ายเพลงของเขาเหล่านั้นเลย เนื่องด้วยผู้ฟังสนใจแต่ความไพเราะและเนื้อหาของเพลงที่โดนใจเสียมากกว่า อีกเทคโนโลยีหนึ่งที่มาพร้อมกับวงการเพลงในยุคดิจิตอลที่จะไม่กล่าวถึงเสียไม่ได้ก็คือการฟังเพลงแบบสตรีมมิ่ง (Streaming) ที่ผู้ฟังสามารถฟังออนไลน์ได้ในทุกที่ทุกเวลาที่มีสัญญาณอินเตอร์เน็ตโดยเฉพาะการฟังเพลงผ่านโทรศัพท์มือถือ ส่วนการดาวน์โหลดนั้นธุรกิจเพลงในยุคดิจิตอลมักจะมีโมเดลเดียวกันคือการจ่ายเงินเป็นค่าสมาชิกกับเวปไซต์หรือแอพพลิเคชั่นแล้วผู้ฟังจะสามารถดาวน์โหลดเพลงเหล่านั้นเก็บไว้ฟังได้โดยเจ้าของเวปหรือแอพมีการแบ่งส่วนแบ่งรายได้ให้กับศิลปิน นักแต่งเพลง หรือค่ายเพลงอีกต่อหนึ่ง ซึ่งนับเป็นธุรกิจที่ได้รับความนิยมมากในปัจจุบัน

วิวัฒนาการของเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าขึ้นเรื่อยๆ ส่งผลแก่ทุกวงการไม่เว้นแม่แต่วงการเพลง คงต้องติดตามกันว่าความก้าวหน้าต่อจากยุคดิจิตอลของเพลงไทยคืออะไร แต่สิ่งหนึ่งที่กำลังเป็นกระแสที่เริ่มจะเห็นกันแล้วในตอนนี้คือการถ่ายทอดสดลักษณะ Live concert ของนักร้องและวงดนตรีที่กำลังเป็นที่นิยมของแฟนเพลงจำนวนไม่น้อย ที่ไม่แน่ว่าในอนาคตอาจจะเป็นโมเดลธุรกิจของเพลงรูปแบบใหม่ด้วยการซื้อตั๋วชมคอนเสิร์ตแบบออนไลน์ก็เป็นได้

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *